
Cruydentuin & behoud en teelt zeldzame inheemse planten
Veel van de inheemse planten die tegenwoordig vaak als onkruid worden bestempeld, speelden duizenden jaren lang een essentiële rol voor het overleven van de mensheid. Van sommige planten is bekend dat ze al werden gegeten door Neanderthalers, terwijl andere al zo'n 7000 jaar geleden werden verbouwd door de eerste boeren als groenten of kruiden. Planten, bomen en struiken zijn onlosmakelijk verbonden met de menselijke geschiedenis en werden op talloze manieren benut. Ze dienden als voedsel, medicijn, ingrediënt voor bier en wijn,om brood mee te bakken,als verfstof, voor leerlooierij,als inkt, als brandstof, en voor diverse rituelen van begrafenisceremonies tot vieringen van seizoenswisselingen en maanfasen.
Ze werden ook gebruikt als veevoer en als medicijn voor het vee en hoenders,tegen geuren en ongedierte in huis, voor het maken van huisraad zoals het matten van stoelen,het afweren van het kwaad of juist het aanroepen van een gelukkig huwelijk of vruchtbaarheid, en natuurlijk gewoon als (toe)kruid om de maaltijden smakelijker te maken.Verder spelen veel van onze inheemse planten een rol in sages en legendes en kennen een achtergrond vol van symboliek. Deze planten werden vroeger 'cruyden' genoemd. Ook behoren veel van onze planten tot wat we nu vergeten groenten noemen. Onze menselijke geschiedenis is nauw verbonden met inheemse planten,bomen en struiken. Helaas is deze kennis over de waardevolle en veelzijdige toepassingen van planten snel aan het verdwijnen en worden ze nu gezien en behandeld als onkruid. Sommige planten worden zelfs onterecht gevreesd. Stichting De Wilde Bertram zet zich in om de waardevolle kennis over het gebruik van inheemse planten door te geven in de hoop dat er een herwaardering komt voor onze prachtige flora en fauna.
De tuin bevat geen traditionele supermarktkruiden zoals basilicum en peterselie, maar juist wilde varianten en vele andere soorten. Het merendeel van de planten is inheems, maar tijdens een wandeling door de tuin zult u ook planten tegenkomen die bijvoorbeeld door de Romeinen zijn geïntroduceerd, typische kloostertuin- en landgoedplanten (stinzenplanten) en soorten van de Brabantse boerenerven van vroeger zoals het Lievermenneke,de Tuinjudaspenning en de Passiebloem. Soorten die nauw verbonden waren met het Rooms-katholieke leven van weleer.


De Wilde Bertram zet zich ook in voor het behoud van inheemse soorten. Van de ooit zo rijke Nederlandse flora zijn velen soorten ondertussen zeldzaam tot zeer zeldzaam geworden. Wij telen en verkopen daarom een mooi aantal van deze soorten omdat vele insecten totaal afhankelijk in hun voortbestaan zijn van bepaalde planten,bomen of struiken die van oorsprong in ons land voorkomen. Maar onze autochtone soorten hebben ook ondergronds een uniek samenwerkingsverband met eigen schimmels, bacteriën en tal aan ander ondergronds leven wat weer zorgt voor een gezonde bodem. Een gezonde bodem zorgt voor gezonde planten die beter bestand zijn insectenplagen, ziektes en tegen droogte. Een gezonde bodem is het vliegwiel van het eco-systeem,de bron van ons bestaan. We geven u graag advies over welke soorten het beste in uw tuin passen.
Door deze planten te telen en te verkopen, dragen we bij aan het behoud en de verspreiding van onze prachtige en zo belangrijke inheemse flora en hopen wij zo ons steentje bij te dragen aan het behoud en het herstel van onze eigenlijk zo grote soortenrijkdom in de natuur. De cruydentuin met ruim 420 soorten is dan ook wellicht niet zoals u gewend bent:De planten staan niet bij elkaar in vaste plantvakken, maar net als in het wild groeien de soorten gewoon door elkaar heen. Juist daarom is De Wilde Bertram een leefgebied voor vele soorten aan vlinders, wilde bijen, hommels,zweefvliegen en vele andere geleedpotigen. Maar ook amfibieën, vogels en kleine en grotere zoogdieren hebben hier hun leefgebiedje gevonden. We laten in de tuin ook zien hoe met kleine aanpassingen tuinen omgetoverd kunnen worden tot ecologisch waardevolle leefgebiedjes.
Extra bijzonder: Een zijbreuk van de Peelrandbreuk (De breuk van Gemert-Zuid) loopt dwars door het perceel. Dit is zichtbaar in
plaatselijk freatofyte soorten maar ook aan bepaalde soorten in de kruidentuin die het bijzonder goed doen door de mineralen die door het kwelwater (wijst) in de bodem aanwezig zijn.
Eetbare wilde planten (cruyden) kunnen een smakelijke en gezonde aanvulling zijn op ons menu. Wij promoten vanwege bovengenoemde redenen echter geen wild pluk, maar het zelf telen van deze plantensoorten. De natuur is immers geen supermarkt.
Laten we zuinig zijn op onze natuur.






Met zoveel mogelijk inheemse planten in de tuin en een natuurlijk beheer helpt u onze insecten, en alles wat daar weer boven komt. De bodem en onze flora is de bron van ons bestaan.


Voor het bezichtigen van de tuin of plantenverkoop buiten de openingstijden kunt u een afspraak met de beheerster maken via:
info@wildebertramgemert.nl
Op afspraak kunnen er ook rondleidingen worden geboekt (liefst op de zondagmorgen)
LET OP: wilt u een rondleiding boeken voor 2026? De maand juni zit reeds vol!
Een rondleiding is voor minimaal 5 personen en maximaal 20 personen.Kosten 12,50 p.p inclusief een kopje koffie of thee.Een rondleiding dient vooraf per bank betaald te worden. Wilt u er een klein kruidenhapje bij? Dat is in overleg mogelijk tegen een. meerprijs. Rondleidingen kunnen niet in de weekenden tijdens de openingstijden worden geboekt. Leuk en leerzaam ook als bedrijfsuitje!
*Rondleidingen geboekt vóór 1 juli 2026 betalen nog de oude prijs.
NL20 RABO 0373673183 t.n.v. Stichting De Wilde Bertram



Sinds 1996 bekend als de smaakmaker van Gemert ,
sinds 2023 ligt de nadruk meer op het ecologische belang van inheemse planten.


info@wildebertramgemert.nl
Postadres: Rector Klaassenstraat 37 5421VM Gemert

Eetbare wilde planten & Kruiden

Ecologische inspiratietuin

Teelt en verkoop inheemse planten
De Wilde Bertram is onderdeel van Geopark Peelhorst en Maasvallei
We zijn ook aangesloten bij Streektuinen.
Komt u met de auto? Parkeer dan s.v.p dan zo dat aanwonenden en landbouwverkeer kunnen passeren.
Postadres:
Rector Klaassenstraat 37
5421 VM Gemert
Na ingaan wintertijd op de zondagen geopend tot 16:00 uur